Ticaret Bakanlığı, milyonlarca tüketiciyi ilgilendiren dijital abonelik süreçlerine yönelik mevzuatın güncellenmesi amacıyla kapsamlı bir çalışma başlattı. Cep telefonu ve ev interneti hizmetlerinden dijital dizi, film ve müzik platformlarına kadar geniş bir alanı kapsayan çalışmada, tüketicilerin karşılaştığı sorunların belirlenmesi ve mevcut yasal düzenlemelerin günümüzün dijital ihtiyaçlarına uyarlanması hedefleniyor.
Bakanlık ekiplerinin farklı sektörlerde faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar üzerinde inceleme ve saha araştırmaları yürüttüğü belirtilirken, elde edilen verilerin yeni düzenleme çalışmalarına kaynak oluşturması bekleniyor.
Bakan Bolat'tan Mevzuat Açıklaması
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, milletvekillerinin dijital aboneliklerde yaşanan sorunlara ilişkin soru önergesine verdiği yanıtta, abonelik süreçlerinin mevcut durumda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 52'nci maddesi ve Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği kapsamında yürütüldüğünü bildirdi.
Mevcut düzenlemelerin gelişen dijital pazarın ihtiyaçları doğrultusunda ele alındığı belirtilirken, tüketici şikâyetleri, saha incelemeleri ve firma denetimlerinden elde edilen sonuçların kapsamlı bir raporda değerlendirildiği ifade edildi. Hazırlanacak raporun, mevzuatın güncellenmesine yönelik çalışmalara temel oluşturması öngörülüyor.
Dijital Platformlara 1.459 Tüketici Başvurusu
Bakanlık tarafından paylaşılan verilere göre, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan dönemde dijital platform aboneliklerine ilişkin toplam 1.459 tüketici başvurusu yapıldı. Genel abonelik şikâyetlerinde ise telefon ve internet hizmetlerini kapsayan elektronik haberleşme sektörü öne çıktı.
Tüketicilerin en fazla sorun yaşadığı konular arasında, aboneliklerin kullanıcıların bilgisi veya onayı dışında yenilenmesi bulunuyor. 2023-2026 döneminde aboneliğinin bilgisi dışında uzatıldığı gerekçesiyle resmi makamlara başvuran tüketici sayısının 282 olduğu aktarıldı.
Özellikle ücretsiz deneme süresinin sona ermesinin ardından ücret tahsil edilmesi ve yıllık ya da sezonluk paketlerin otomatik olarak yenilenmesi, kullanıcıların şikâyet ettiği başlıca konular arasında gösteriliyor.
İzinsiz Yenilemeye Milyonlarca Liralık Ceza
Ticaret Bakanlığının geçmiş dönemde gerçekleştirdiği denetimlerde, tüketicilerin onayı olmadan abonelik yenileyen firmalara yönelik yaptırımlar da uygulandı.
Bakan Bolat'ın paylaştığı bilgilere göre, 9 bin 669 abonenin yıllık ve sezonluk paketlerini kullanıcıların talebi ve onayı olmadan yenilediği belirtilen bir firmaya 2022 yılında 5 milyon 946 bin 435 lira idari para cezası verildi.
Yeni düzenleme çalışmaları kapsamında, abonelik süreçlerindeki tüketici mağduriyetlerinin azaltılması ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi üzerinde duruluyor.
Abonelik İptalinde Tüketicilerin Hakları Neler?
Yürürlükteki mevzuat, tüketicilere aboneliklerini sona erdirme konusunda önemli haklar tanıyor. Buna göre hizmet sağlayıcıların, abonelik sözleşmesinin kurulmasında kullanılan yöntemle uyumlu şekilde fesih imkânı sunması gerekiyor.
Tüketicilerden aboneliklerini iptal etmek için gerekçe göstermeleri veya mevzuatta öngörülmeyen ek belgeler sunmaları istenemiyor. Fesih bildiriminin hizmet sağlayıcıya ulaşmasıyla birlikte yasal süreç başlıyor.
Uzmanlar, abonelik başlatılırken sözleşme koşullarının, ücretsiz deneme süresinin bitiş tarihinin ve otomatik yenileme hükümlerinin dikkatle incelenmesini öneriyor.
Haksız Ücret Tahsilatında Nasıl Başvuru Yapılmalı?
Aboneliği üzerinden bilgisi dışında ücret tahsil edildiğini düşünen tüketicilerin öncelikle hizmet sağlayıcıya yazılı başvuruda bulunarak işlem kayıtlarını saklaması önem taşıyor. Sorunun çözülememesi durumunda, uyuşmazlığın niteliğine ve güncel başvuru koşullarına göre Tüketici Hakem Heyetine başvurulabiliyor.
Başvurularda e-Devlet üzerinden sunulan tüketici başvuru hizmetlerinden yararlanılabiliyor. Fatura ve banka ekstresi kayıtları, abonelik sözleşmesi, iptal talebine ilişkin yazışmalar ve ödeme belgeleri ise başvurunun değerlendirilmesinde önem taşıyabiliyor.
Dijital ortamda yapılan iptal işlemlerine ilişkin onay e-postalarının ve ekran görüntülerinin saklanması, olası uyuşmazlıklarda tüketicilerin iddialarını belgelendirmesine yardımcı oluyor.
Yeni Düzenlemede Hangi Başlıklar Öne Çıkabilir?
Ticaret Bakanlığının yeni düzenlemeye ilişkin tüm maddeleri henüz kamuoyuna açıklanmış değil. Bununla birlikte, tüketici şikâyetlerinde öne çıkan sorunların mevzuat çalışmalarında değerlendirilmesi bekleniyor.
Otomatik yenileme öncesinde tüketicilere bilgilendirme yapılması, abonelik iptalinin kolaylaştırılması ve dijital sözleşmelerde ücretlendirme koşullarının daha açık biçimde sunulması, tüketicilerin yakından takip ettiği başlıklar arasında bulunuyor. Ancak bu uygulamaların yeni düzenlemede hangi biçimde yer alacağı, taslak metnin açıklanmasıyla netleşecek.
Saha araştırmaları ve incelemelerin ardından hazırlanacak düzenlemenin, dijital aboneliklerde tüketici haklarının korunmasına yönelik yeni adımların önünü açması bekleniyor. Mevzuat çalışmalarının tamamlanması ve olası değişikliklerin yürürlüğe girmesiyle birlikte, abonelik süreçlerinde hem hizmet sağlayıcıların yükümlülüklerinin hem de tüketicilerin haklarının daha açık biçimde belirlenmesi hedefleniyor.